төрүттэммитэ үбүлүөйдээх 110 сыла үөрүүлээхтик бэлиэтэннэ. Тус бэйэм оҕо сааһым Хадаарга ааспыт буолан уонна кэлин, улаатан, үлэһит буолан бараммын, оскуолаҕа дириэктэрдээммин, партийнай тэрилтэтин салайаммын, Хадаары төрөөбүт-үөскээбит иккис дойдум курдук чугастык ылынабын. Нэһилиэк, Үрүҥ-Күөл бөһүөлэгэ сыллата үүнэллэр-сайдаллар. Таас оҕо уһуйаана, оскуола, культурнай-спортивнай комплекс, квартальнай газ котельнай, испэсэлиистэр олорор толору хааччыллыылаах таас сиэдэрэй тутуулара угуйа-ыҥыра тураллара кэрэһэлииллэр.

Бүөм сиргэ олорор “Халыҥ Хадаардар” тыа сирин үлэтин өрө туталлар. Николай Иннокентьевич Дьячковскай – Дьаарыс Уола “Бочуот Знага” уордьаннаах биригэдьиирдээх, управляющайдаах, Агафья Тарасовна Кузьмина үрүҥ илгэни үрүлүтүү рекордсменнаах, билигин 90-н саастарын лаппа ааспыт Марфа Васильевна Никитина, Александра Васильевна Софронова курдук бэйэлэрин кэмнэригэр чулуу ыанньыксыттардаах, Ирина Васильевна Софронова Бүтүн Сойуустааҕы комсомол сийиэһигэр делегаттаах, Валерий Николаевич Сергеев рационализатор-механизатордаах, уо.д.а элбэх дьоһун-мааны үлэһиттэрдээх, энчирээбэт сүөһүлээх-сылгылаах, тоҕус герой ийэлээх нэһилиэгинэн биллэр.

Нэһилиэги бэйэлэрин ылгын ыччаттара үүннээн-тэһииннээн салайаллар.

Үбүлүөйү көрсө үгүс кэрэ-бэлиэ дьаһаллар ортолоругар “Наша школа – наша гордость”, “Төрүт дойдубут Уорҕа” кинигэлэр таҕыстылар, Анал байыаннай дьайыы хонуутугар тыыннарын толук уурбут буойун-уолаттарын паарталарын туруоруу долгутуулаах түгэннэрэ буоллулар.

Нэһилиэк баһылыга Афанасий Афанасьевич Степанов этэринэн, тоҕус герой ийэлэр 99 оҕону төрөтөн, Лукиннар, Софроновтар, Давыдовтар, Адамовтар, Григорьевтар, Елисеевтэр курдук аҕыйах араспаанньаттан турар нэһилиэк туруу ыччаттара хаһаайыстыбаларын хаҥаталлар, Саха сирин үрдүнэн тэнийэллэр.

Быйыл окко-маска былааннарын 125 % толороннор кыстыкка сэниэлээхтик киирдилэр. Ыччат олохсуйар, оҕо ахсаана аҕыйаабат. Сүүрбэттэн тахса бааһ хаһаайыстыбалар, олор истэригэр, ыччат-дьон Иннокентий Дмитриевич Ксенофонтов, Павел Николаевич Игнатьев, Радомир Николаевич Ксенофонтов, Лариса Николаевна Ноева, Николай Петрович Софронов улахан бааһынай хаһаайыстыбалара сүөһүнү-сылгыны тутан олороллор, нэһилиэк инники кэскилин быһаараллар. Дьаһалта ыччакка үлэ миэстэтин аһар, олохсутар, үүнүү-сайдыы суолун тутуһар сыаллаах-соруктаах.

Оскуола дириэктэрэ Петр Петрович Тарасов улуус биир кырдьаҕас оскуолата үөрэхтээһиҥҥэ дириҥ историялааҕын билиһиннэрдэ. Оскуола бастакы акылаата Уорҕа бөһүөлэгэр ууруллубут. Билигин 46 үлэһит, ол иһигэр 24 учууталлар, 96 үөрэнээччи инники кэскили түстүүллэр. Эһиил XI кылааһы алта үөрэнээччи бүтэриэҕэ, оҕо уһуйааныттан тоҕус оҕо кэлиэҕэ, онон, эбиллии күүтүллэр. Агро-оскуола хайысхатын тутуһаллар, аҕыс ыанар ынахтаахтар, нэһилиэк хаһаайыстыбатыгар көмө-тирэх буолаллар. Кыһыннары-сайыннары тыа сирин төрүт көрүҥэр оҕолору уһуйаллар. Аҕыйах комплектаах агро-оскуолаларга өрөспүүбүлүкэҕэ бастыҥнар кэккэлэригэр сылдьаллар.

Быйыл иккис миэстэлэнэннэр, Саха сирин Агро-Сойууһун дириэктэрэ Петр Гаврильевич Дягилев бэйэтинэн кэлэн сүүс тыһыынчалаах сэртэпикээтинэн наҕараадалаата. Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэ “Шаг в будущее” дьаһалыгар кыттыахтаахтар. Спорка Россияҕа тиийэ биллэр-көстөр ситиһиилэрдээхтэр. Тренер Леонид Николаевич Николаев оҕолоро мас тардыһыытыгар, физкультура учуутала Реворий Михайлович Елисеев иитиллээччилэрэ өрөспүүбүлүкэҕэ, Дальнай Востокка, Россияҕа тиийэ бастыыллар, миэстэлэһэллэр.

Сүүрүүгэ өрөспүүбүлүкэ, Дальнай Восток чөмпүйүөнэ, физкультура учуутала Реворий Михайлович Елисеев Чурапчы физкультураҕа уонна спорка институтун 2019 бүтэриэҕиттэн, төрөөбүт Хадаарын оскуолатыгар үлэлиир. Билигин 57 оҕону чэпчэки атлетикаҕа дьарыктыыр. Бастакы иитиллээччитэ Владислав Давыдов өрөспүүбүлүкэни кыайбыта. Бэйэтэ сүүрүүнэн дьарыктанар, тардынарын сөбүлүүр, туйгун туругун тута сылдьар. Оҕолорго, ыччаттарга холобур көрдөрөр, үгүс батыһааччылардаах. Үчүгэйи эрэ кэпсииргэ, көрдөрөргө кыһаллар. Ситиһиилэниэхтэрин сөптөөх оҕолору биирдиилээн дьарыктыыр. Сарсыардааҥҥы сэрээккэлэри көтүппэттэр. “Мотивация” биэрэр, уйулҕаларын уһугуннарар, бэлэмниир.

Тыа сириттэн өрөспүүбүлүкэни кыайар уустуктардаах. Онуоха, Д.П. Коркин аатынан спортивнай интэринээт-оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар биллиилээх быһыйдарга, үтүөлээх тренердэргэ Гаврил Федорович Нохтуунускай, Анатолий Иванович Собакин, Алексей Константинович Кардашевскай “сүүрүүгэ оскуолаларын” ааспыта улаханнык көмөлөһөр. “Баҕалаах баҕанаҕа ыттар” диэн өс хоһоонугар этиллэринии, сыал-сорук туруорунан күүскэ үлэлиир. Маҥнайгы иитиллээччитэ Владислав Давыдов өрөспүүбүлүкэ үөрэнээччилэригэр бастаабыта, “Азия оҕолорун” оонньууларыгар кыттарга путевка ылбыта эрээри, пандемиянан көһөрүллэн, кыттыбатаҕа. Чөмпүйүөннэри бэлэмниир, таһаарар уустук диэн ааҕар. Ону бэйэтинэн билэр. Элбэх дьарык, булгуруйбат өй-санаа хайысхаларын тутуһар, уйулҕаҕа үлэлиир. Россия сүүрэр суолларыгар оҕолорго Ярославльга, Пензаҕа, “Приморская весна” күрэхтэһиилэригэр бастаталаабыттар, “Азия оҕолорогугар” төрдүс миэстэ буолбуттара ситиһиигэ тэҥнээх. Быйыл сайын “Манчаары оонньууларыгар” Айтал Григорьев үрүҥ көмүс мэтээллэнэн үөрдүбүтэ. Дьарыктыыр оҕолоро элбэх. Кыаллыбат, табыллыбат диэн тылы туттубат. Тахса туралларыгар эрэллээх. Тренердиир үлэтин өйдүүр, өйүүр салайааччыларыгар, тренердэригэр, оскуолатыгар махтанар.

Саха АССР спартакиадатын иккис призера “Быһый Боотур” Петр Дмитриевич, иистэнньэҥ Елена Васильевна Лукиннар 12 оҕолоох ыаллар, уоллара Иван улуус 100 м рекордсмена, сиэннэрэ Василий Лукин марафоҥҥа өрөспүүбүлүкэ чөмпүйүөнэ. Орто уоллара Хадаар оскуолатыгар дириэктэрдиир сылларыгар агроскуоланы тэрийбитэ, улуус волейболга хамаандатыгар сүүрбэччэ сыл оонньоон “Сахава” призера, элбэх турнирдар, куорат лигатын кыайыылааҕа, призера Александр Петрович Лукин физкультура учууталынан үлэлиир. Тэйэр мээчиги оҕо-ыччат саастарыттан сөбүлүүр, спорт, чөл олох аргыстаах, оҕолору, ыччаттары волейболга уһуйар. Комплекснай спартакиадаларга бастаталыыллар, инники күөҥҥэ сылдьаллар. Нэһилиэк, оскуола оҕолоро, ыччаттара Айтал Григорьев, Реворий Елисеев сүүрүүгэ өрөспүүбүлүкэ, Дальнай Восток, Россия сүүрэр суолларын кыайыылаахтара, Андрей Софронов ветераннарга атах оонньуутугар Манчаары оонньууларыгар, Станислав Андросов мас тардыһыытыгар, саха дэгит күрэһигэр өрөспүүбүлүкэ турнирдарын кыайыылаахтара. Тренер Леонид Николаевич Николаев салалататынан мас тардыһыытынан элбэх ыччат, дьон, ол иһигэр, кыргыттар эмиэ дьарыктаналлар.

2023 сыллаахха үлэҕэ киллэриллибит культура-спорт комплексыгар атах оонньуутугар дьоҕурдаах, волейболист бэрдэ Владимир Михайлович Софронов дириэктэрдиир. Чэпчэки атлетикаҕа, баскетболга, волеболга, саха күрэһин көрүҥнэригэр, тустууга, дуобакка, саахымакка, бадминтоҥҥа секциялар күргүөмнээхтик үлэлииллэр. Улуус комплекснай спартакиадаларыгар үс иһиттэн түспэттэр. Петя Герасимов мас тардыһыытыгар оҕолорго Россия чөмпүйүөнэ. Спорка ситиһиилэрдээх оҕолорунан, ыччаттарынан олохтоохттор киэн тутталлар.

Чурапчы спорка институтун ректора Иннокентий Иннокентьевич Готовцев төрөөбүт-үөскээбит Хадаарыгар мэлдьитин көмө-тирэх буолар. Бэйэтин кэмигэр өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр быһый. 400, 800 м сүүрүүлэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ чөмпүйүөннэтэлээн, улууһун спордун соргулаахтык ааттаппыта. Итэҕэл сүктэриллэн институту салайбыта үйэ чиэппэрин ааста. Дойдуга тыа сиригэр соҕотох үрдүк үөрэх кыһата Россияҕа бастыҥнар кэккэлэригэр сылдьар. Хадаар төрүт дьоно Семен Семенович Пинигин, Егор Михайлович Феофанов, Василий Васильевич Лукин, Василий Иванович Давыдов уонна Иннокентий Иннокентьевич Готовцев оройуон, улуус спордун салайбыттара. Чурапчы “спорт туонатынан буоларыгар” улахан кылааттарын киллэрсибиттэрэ. Бэйэлэрин кэмнэригэр өрөспүүбүлүкэ күүстээх маастардара, атах оонньооччулар Д.Д. Эверстов, И.Ф. Макаров, хапсаҕайдьыт А.С. Таныков, баскетболист А.А. Сергеев, хайыһардьыт Е.Д. Елисеев Хадаар оскуолатыгар үлэлээннэр дьоһун суолларын-иистэрин хаалларбыттара. Аҕа саастаах көлүөнэни батыһаннар, аныгы кэм салайааччылара, физкультура учууталлара, тренердэр таһаарыылаахтык үлэлииллэр. Дьоҕурдаах оҕолор, ыччаттар, саҥа ааттар тахсаллар. Утум салҕанар.

Хадаардар биир дойдулаахтара “Прогресс” ХЭТ тутуу тэрилтэтин ген.дириэктэрэ, “Дыгын оонньууларын” сүрүн үбүлээччитэ, Саха сиригэр үгүс социальнай тутуулары ыытан, Саха сирин “Үтүөлээх” уонна “Бочуоттаах” тутааччыта Алексей Семенович Пинигин тыа сирин нэһилиэнньэтин олоҕо-дьаһаҕа тупсарын, сайдарын туһугар тутуулары ыытар, ол иһигэр, Хадаарга культурнай-спортивнай комлексы бырайыактаабыт, билигин саҥа кулууп баар буоларыгар үлэлэһэр.

Хадаар оскуолатын 110 сааһын бэлиэтээһин инники үүнүүнү-сайдыыны түстээтэ.

Баһылай Посельскай